شبا چیست؟

شماره حساب بانکی ایرانیان (شبا)

“شبا” یا شماره حساب بانکی ایرانیان، بمنظور تسهیل و استاندارد سازی مبادلات بین بانکی و بین المللی بانک های کشور، توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و مطابق با استاندارد ISO-13616، تعریف و تبیین شده است و در تمام سامانه های پرداخت بین بانکی منحصرا از این نوع شماره حساب استفاده می شود. هر شماره حساب بانکی، قابل تبدیل به یک شماره حساب “شبا” می باشد.

در این مقاله به معرفی مشخصات شناسه حساب بانکی ایرانیان (شبا) می پردازیم.

1.مقدمه:

هدف این نوشته، تعیین مشخصات شناسه حساب بانکی ایران (شبا)، مطابق با استاندارد ISO-13616 است.

2.تعاریف و اصطلاحات:

در این سند، اصطلاحات به شرح زیر تعریف شده‌اند:

2-1. بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.

2-2. شبا: عبارت است از شماره حساب بـانکی ایران، که به منظور تسهیل و استانداردسازی مبادلات بین بانکی و بین‌المللی بانکهای کشور در این مستند تعریف و تبیین شده و در تمام سامانه‌های پرداخت بین بانکی منحصراً از این نوع حساب استفاده می‌شود.  «شبا» مستقل از نظام شماره‌گذاری داخلی هر یک از بانکها است، اما در محاسبه «شبا» از شماره حساب مربوط به نظام شماره‌گذاری داخلی بانکها استفاده به عمل می‌آید. «شبا» مطابق با ضوابط IBAN تنظیم می‌شود.

2-3. ارقام کنترلی: عبارتند از ارقامی که به منظور حصول اطمینان از دریافت و ارسال کامل و بدون نقص یا تحریف «شبا»، بر مبنای مندرجات درونی «شبا» محاسبه و به عنوان بخش الزامی «شبا» بدان افزوده می‌شوند. دریافت کننده «شبا» با استفاده از ارقام کنترلی و رمزگشایی آن به روشی که در این مستند ذکر می‌شود، می‌تواند در خصوص صحت و عدم تحریف مندرجات درونی «شبا» اطمینان حاصل کند.

2-4. IBAN: حروف اختصاری “International Bank Account Number”، شناسه‌ ایست که یک شماره حساب خاص را در یک بانک به صورت یکتا معرفی می‌کند. این شناسه مطابق با  استاندارد بین‌المللی ISO 13616:2007 تولید شده و به منظور یکسان سازی شماره حسابهای بانکی در سطح بین‌المللی به منظور تسهیلات تبادلات بین‌بانکی، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

2-5. BBAN: حروف اختصاری “Basic Bank Account Number”، شناسه ‌ایست شامل شناسه بانک که به صورت یکتا یک حساب خاص را در یک بانک در یک کشور خاص مشخص می‌کند.

3.قواعد کلی شبا:

3-1. قواعد ساختاری شبا:

3-1-1. هر کاراکتر تنها می‌تواند یکی از حروف بزرگ الفبای انگلیسی [A-Z] یا یک رقم انگلیسی[0-9] باشد. استفاده از هیچ کاراکتر دیگری، از جمله اعداد و حروف فارسی مجاز نیست.

3-1-2. طول شبا دقیقا باید معادل ۲۶ کاراکتر باشد. شماره‌های کمتر یا بیشتر از 26 کاراکتر مجاز نیستند.

3-1-3. استفاده از حروف تنها برای کد کشور (دو رقم سمت چپ شبا) مجاز است. بقیه اجزای شبا تنها می‌تواند در برگیرنده اعداد باشد.

3-2. نمایش شبا:

3-2-1. نمایش در سیستمهای رایانه‌ای: در سیستمهای رایانه‌ای، شبا مانند نمونه زیر، به صورت یکپارچه و بدون فاصله نمایش داده می‌شود، مانند این نمونه: IR062960000000100324200001

3-2-2. نمایش در اشکال نوشتاری: در اشکال نوشتاری، مانند فرمها و نامه‌ها،  از سمت چپ، بین هر چهار کاراکتر، یک فاصله قرار می‌گیرد. در نتیجه کد شبا در فرم نوشتاری شامل ۶ دسته چهار کاراکتری و یک دسته ۲ کاراکتری در سمت راست خواهد بود.  به عنوان مثال شبای مذکور در بند فوق به صورت زیر نوشته می‌شود:

IR06  2960  0000  0010  0324  2000  01

4.ساختار و اجزاء شبا:

4-1. شبا یک کد 26 کاراکتری است که به صورت زیر به سه بخش اصلی تقسیم می‌شود:

جزء BBAN CD CC
توضیح شماره حساب پایه کد کنترلی کد کشور: ثابت = IR
طول 22 رقم 2 رقم 2 حرف

4-1-1. یک شبا به صورت [CC][CD][BBAN] ساخته می‌شود. (کروشه تنها برای تفکیک اجزاء است و در شبا دیده نمی‌شود)

4-1-2. CC به معنی کد کشور، در مورد تمامی حساب‌های بانکی کشور بر اساس استاندارد ISO-3166-1 معادل دو حرف IR (حروف بزرگ لاتین) است. کد کشور تنها بخش حرفی شبا محسوب می‌شود.

4-1-3. CD به طول دو رقم به معنی ارقام کنترلی که در بند (6) این سند، نحوه محاسبه و ساخت آن توضیح داده شده است.

4-1-4. BBAN به طول 22 رقم که شماره پایه حساب بانکی را تشکیل می‌دهد و در بند (5) این سند و نیز پیوست‌ آن به تفصیل در مورد آن بحث شده است.

5.ساختار و قالب BBAN:

5-1. مشخصات کلی: قالب BBAN یک کد به طول ۲۲ رقم با قالب زیر است:

B22 . . . B2 B1 A3 A2 A1
22 . . . 5 4 3 2 1

5-2. اجزاء BBAN: بر اساس جدول فوق به صورت زیر توضیح داده می‌شوند:

5-2-1. شناسه بانک، که در موقعیت A1 الی A3 به طول سه رقم قرار می‌گیرد. شناسه بانک یک عدد سه رقمی است که بر اساس کد بانک‌ها نزد بانک مرکزی تدوین شده است. با توجه به این که این کدها در حال حاضر دو رقمی هستند، تا اطلاع ثانوی از صفر در سمت چپ این کد برای تمام بانک‌ها و مؤسسات اعتباری استفاده شده است. کد بانکها مطابق با جدول زیر تنظیم می‌شود:

ردیف نام بانک شناسه بانک
1 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران 010
2 بانک صنعت و معدن 011
3 بانک ملت 012
4 بانک رفاه کارگران 013
5 بانک مسکن 014
6 بانک سپه 015
7 بانک کشاورزی 016
8 بانک ملی ایران 017
9 بانک تجارت 018
10 بانک صادرات ایران 019
11 بانک توسعه صادرات 020
12 پست بانک ایران 021
13 بانک توسعه تعاون 022
14 موسسه اعتباری توسعه 051
15 بانک قوامین 052
16 بانک کارآفرین 053
17 بانک پارسیان 054
18 بانک اقتصاد نوین 055
19 بانک سامان 056
20 بانک پاسارگاد 057
21 بانک سرمایه 058
22 بانک سینا 059
23 بانک قرض الحسنه مهر ایران 060
24 بانک شهر 061
25 بانک آینده 062
26 بانک انصار 063
27 بانک گردشگری 064
28 بانک حکمت ایرانیان 065
29 بانک دی 066
30 بانک ایران زمین 069
31 بانک قرض الحسنه رسالت 070

5-2-2. شناسه حساب که در موقعیت B1 الی B19 به طول ۱۹ رقم قرار می‌گیرد. در صورتی که شماره حساب فعلی بانک، دارای شرایط مذکور در بند (3-1-1) «قواعد کلی ساختاری» نباشد، با استفاده از راهکارهای زیر به قالب مجاز تبدیل می‌شود:

5-2-2-1. در صورتی که طول شماره حساب بانک، کمتر از ۱۹ رقم باشد، باید به اندازه‌ای رقم 0 به سمت چپ آن افزوده شود که طول شناسه حساب برابر ۱۹ شود.

5-2-2-2. شناسه حساب تنها می‌تواند شامل ارقام باشد. (از 0 تا 9)

5-2-2-3. کاراکترهای غیر مجاز در شماره حسابهای فعلی، نظیر حروف، خط فاصله، نقطه، ممیز و نظایر آن باید از شماره حساب حذف شوند. جایگزینی این کاراکترهای غیرمجاز با هیچ رقمی مجاز نیست و در تبدیل شماره حساب به شناسه حساب، این کاراکترها صرفاً حذف می‌شوند.

5-2-3. توضیح مهم: الگوریتم ساخت و تفسیر شناسه حساب به تفکیک برخی از بانک‌های کشور در پیوست این نوشته ذکر شده است.

6.ارقام کنترلی: بخش CD شبا دارای دو مبحث جداگانه محاسبه ارقام کنترلی برای یک BBAN و کنترل ارقام کنترلی در یک شبای داده شده است.

6-1. الگوریتم محاسبه ارقام کنترلی به صورت زیر است:

6-1-1. طول شبا، مطابق با قواعد کلی تنظیم شبا، باید دقیقا ۲۶ کاراکتر باشد.  شباهای کوچکتر یا بزرگتر از ۲۶ کاراکتر، یا شباهایی که دارای کاراکترهای جدا شونده‌ای نظیر فاصله، ممیز یا خط فاصله باشند نادرست تلقی شده و امکان ایجاد کد کنترلی برای آن وجود ندارد.

6-1-2. اعداد متناظر با ارقام کنترلی معادل صفر قرار می‌گیرند.

6-1-3. چهار کاراکتر سمت چپ  شبا با حفظ ترتیب، به انتهای سمت راست منتقل می‌شوند.

6-1-4. تمام کاراکترهای حرفی با دو کاراکتر عددی حاصل از جدول زیر جایگزین می‌شوند. در پایان یک رشته عددی به دست خواهد آمد.

حرف ارقام حرف ارقام حرف ارقام حرف ارقام حرف ارقام
A 10 G 16 M 22 S 28 Y 34
B 11 H 17 N 23 T 29 Z 35
C 12 I 18 O 24 U 30
D 13 J 19 P 25 V 31
E 14 K 20 Q 26 W 32
F 15 L 21 R 27 X 33

6-1-5. رشته به دست آمده به عنوان یک عدد صحیح در نظر گرفته می‌شود. مطابق الگوریتمISO 7064  بر عدد ۹۷ تقسیم شده ، باقیمانده آن به دست می‌آید (Mod 97-10). با کسر باقیمانده از عدد ۹۸، ارقام کنترلی به دست می‌آیند.

6-1-6. عدد حاصل از عدد ۹۸ کم می‌شود. در صورت یک رقمی بودن، صفر به سمت چپ آن اضافه می‌شود. عدد حاصل، دو رقم کنترلی را به دست می‌دهد.

6-1-7. مثال: محاسبه شبا برای شناسه حساب بانکی  ‌BBAN = 0170000000100324200001

6-1-7-1. با اضافه کردن IR و دو کاراکتر رقمی برابر صفر، رشته زیر به دست می‌آید:

IR000170000000100324200001

6-1-7-2. چهار کاراکتر سمت چپ به انتهای سمت راست منتقل می‌شود:

0170000000100324200001IR00

6-1-7-3. کاراکترهای حرفی مطابق با بند (6-1-4) با ارقام متناظر جایگزین می‌شوند:

0170000000100324200001182700

6-1-7-4. باقیمانده عدد حاصل به عدد ۹۷ محاسبه می‌شود:

170000000100324200001182700 mod 97 = 71

6-1-7-5. عدد به دست آمده از عدد ۹۸ کم می‌شود:

98 – 71 = 27

6-1-7-6. شبای حاصل برابر است با:

IR27  0170  0000  0010  0324  2000  01

6-2. الگوریتم احراز صحت کد کنترل صحت مندرج در شبا به صورت زیر است:

6-2-1. طول شبا باید دقیقا ۲۶ کاراکتر باشد. در غیر این صورت کد صحیح نیست.

6-2-2. چهار کاراکتر سمت چپ شبا با حفظ ترتیب، به انتهای سمت راست منتقل می‌شوند.

6-2-3. مطابق بند (6-1-4)، تمام حروف با اعداد دو رقمی جایگزین می‌شوند.

6-2-4. رشته به دست آمده به عنوان یک عدد صحیح در نظر گرفته شده، باقیمانده تقسیم آن به عدد ۹۷ محاسبه می‌شود.

6-2-5. نتیجه حاصل باید عدد ۱ باشد.

6-2-6. مثال: به عنوان مثال، صحت شبا به دست آمده در بند (6-1-7) بررسی می‌شود:

6-2-6-1. شبا = IR27  0170  0000  0010  0324  2000  01

6-2-6-2. ملاحظه می‌شود که طول شبا برابر ۲۶ کاراکتر است و در آن تنها از حروف و ارقام استفاده شده است.

6-2-6-3. چهار کاراکتر سمت چپ به انتهای سمت راست منتقل می‌شوند:

0170000000100324200001IR27

6-2-6-4. کاراکترهای حرفی با ارقام متناظر خود جایگزین می‌شوند:

0170000000100324200001182727

6-2-6-5. باقیمانده تقسیم این عدد به عدد ۹۷ محاسبه می‌شود:

170000000100324200001182727 mod 97 = 1

6-2-6-6. همان طور که ملاحظه می‌شود، عدد باقیمانده برابر عدد ۱ است که نشان دهنده صحت شبا است.

پیوست 1: الگوریتم تبدیل حسابهای بانک‌ها به «شبا» و بالعکس

در این بخش نحوه تبدیل شماره حساب‌های داخلی هر یک از بانک‌ها به 19 رقم سمت راست «شبا» و بالعکس آورده شده است. به منظور ارسال دستور پرداخت‌های بین بانکی، هر بانک موظف است شماره حسابی که مشتری اعلام نموده را مطابق با الگوریتم‌های زیر به «شبا»ی متناظر تبدیل نموده و سپس به سامانه‌های پایاپای و تسویه بین بانکی ارسال نماید. از طرف دیگر هر بانک موظف است پس از دریافت دستور پرداخت از سامانه‌های پایاپای و تسویه بین بانکی، شماره‌ حساب‌(های) «شبا»ی ذکر شده در دستور پرداخت‌های دریافتی را مطابق با این الگوریتم‌ها به شماره حساب‌های داخلی خود تبدیل نماید.

الگوریتم‌های ذکر شده برای هر بانک و برای هر نوع سیستم حساب به صورت جداگانه ذکر شده است، از این رو پوشش تمامی انواع حساب در تمامی بانک‌ها (اعم از حسابهای سنتی و نوین، یا متمرکز و غیرمتمرکز) برای تبدیل به «شبا» و بالعکس مد نظر بوده است.

قواعد کلی:

  1. برای ساخت 19 رقم سمت راست «شبا» به ترتیبی که در الگوریتم محاسبه سیستم حساب هر بانک ذکر شده است عمل می‌شود. پس از ساخت این 19 رقم، قواعد محاسبه «شبا» همانند دستورالعمل صورت می‌پذیرد. در این الگوریتم‌ها «شماره حساب بانک» به معنی 19 رقم سمت راست «شبا» است.
  2. اولین رقم «شماره حساب بانک» به صورت زیر معین می‌شود:
    • اگر شماره مربوط به حساب سپرده متمرکز باشد معادل عدد صفر.
    • اگر شماره مربوط به حساب سپرده غیرمتمرکز (وابسته به شعبه) باشد معادل عدد 1.
    • اگر شماره مربوط به حساب تسهیلات متمرکز باشد معادل عدد 2.
    • اگر شماره مربوط به حساب تسهیلات غیرمتمرکز (وابسته به شعبه) باشد معادل عدد 3.
  3. در صورتی که نوع حساب مشخص نباشد، به طور پیش‌فرض حساب سپرده در نظر گرفته می‌شود.
  4. به هنگام تبدیل «شماره حساب بانک» مندرج در «شبا» به شماره حساب داخلی بانک، طول آن باید 19 رقم باشد. ارقام سمت چپ این شماره باید یکی از ارقام صفر تا چهار باشد. در غیر این صورت شماره حساب معتبر نیست.
  5. الگوریتم‌های محاسبه: برای هر بانک (یا گروه بانک‌ها بسته به مورد) به صورت جداگانه در صفحات بعدی ذکر شده است.
  • بانک‌های اقتصاد نوین، سامان، سرمایه، سینا و مؤسسه اعتباری توسعه.

 

  • توضیح کلی: قالب حساب‌ها به صورت: AAAA-BBB-CCCCCCCC-DDD است. اجزای A تا D با استفاده از خط فاصله از همدیگر جدا می‌شوند.
  • کنترل کلی حساب: اجزا حسابی که مشتری وارد نموده است، باید با خط فاصله از همدیگر جدا شده باشند. تعداد 3 خط فاصله باید در شماره حساب موجود باشد. در غیر این صورت شماره حساب معتبر نیست.
  • نگاشت:
    • تولید بخش الف: از سمت راست تا خط فاصله اول اعداد استخراج شوند. در صورتی که تعداد ارقام کمتر از 3 باشد، به سمت چپ اعداد موجود به تعدادی که مجموع ارقام به 3 برسد صفر اضافه شود.
    • تولید بخش ب:از سمت راست بین خط فاصله اول و دوم اعداد استخراج شوند، اگر تعداد ارقام از 8 کمتر بود، به سمت چپ اعداد موجود به تعدادی که مجموع ارقام به 8 برسد صفر اضافه شود.
    • تولید بخش پ: از سمت راست بین خط فاصله دوم و سوم اعداد استخراج شوند، اگر تعداد ارقام از 3 کمتر بود، به سمت چپ اعداد موجود به تعدادی که مجموع ارقام به 3 برسد صفر اضافه شود.
    • تولید بخش ت: از سمت راست پس از خط فاصله سوم تا انتهای شماره حساب اعداد استخراج شوند، اگر تعداد ارقام از 4 کمتر بود، به سمت چپ اعداد موجود به تعدادی که مجموع ارقام به 4 برسد صفر اضافه شود.
    • «شماره حساب بانک» با ترکیب: ]الف+ب+پ+ت+صفر یا دو[ و بدون خط فاصله تولید شود. (براکت جزو شماره حساب نیست)
    • مثال:
      • شماره حساب وارد شده توسط مشتری: ]1-118212-200-800[ نوع حساب: سپرده
      • شماره حساب بانک محاسبه شده: ]0080020000118212001[
    • برگشت:
      • نوزدهمین رقم سمت چپ «شبا» باید معادل صفر یا دو باشد
      • 18 رقم سمت راست از «شبا» جدا می‌شود.
      • برای ارقام فوق:
        • اجزا حساب از سمت راست به صورت 3رقم-8 رقم -3رقم-4رقم جدا می‌شوند.
        • برای هر یک از اجزای جدا شده فوق، صفرهای سمت چپ حذف می‌شوند.
        • اجزا با استفاده ازخط فاصله ترکیب می‌شوند.
      • مثال:
        • شبا: IR08 0560 0810  8000  2598  7560  01
        • شماره حساب تولید شده: ]1-2598756-800-810[ نوع حساب: سپرده.

  • بانک پارسیان

 

  • توضیح کلی: قالب حساب‌ها به صورت: AAA-BBBBBBBB-CCC است. اجزای A تا C با استفاده از خط فاصله از همدیگر جدا می‌شوند.
  • کنترل کلی حساب: اجزا حسابی که مشتری وارد نموده است، باید با خط فاصله از همدیگر جدا شده باشند. تعداد دو خط فاصله باید در شماره حساب موجود باشد. در غیر این صورت شماره حساب معتبر نیست.
  • نگاشت:
    • تولید بخش الف: از سمت راست تا خط فاصله اول اعداد استخراج شوند. در صورتی که تعداد ارقام کمتر از 3 باشد، به سمت چپ اعداد موجود به تعدادی که مجموع ارقام به 3 برسد صفر اضافه شود.
    • تولید بخش ب:از سمت راست بین خط فاصله اول و دوم اعداد استخراج شوند، اگر تعداد ارقام از 8 کمتر بود، به سمت چپ اعداد موجود به تعدادی که مجموع ارقام به 8 برسد صفر اضافه شود.
    • تولید بخش پ: از سمت راست بین خط فاصله دوم و سوم اعداد استخراج شوند، اگر تعداد ارقام از 3 کمتر بود، به سمت چپ اعداد موجود به تعدادی که مجموع ارقام به 3 برسد صفر اضافه شود.
    • «شماره حساب بانک» با ترکیب: ]الف+ب+پ +پنج صفر+صفر یا دو[ و بدون خط فاصله تولید شود. (براکت جزو شماره حساب نیست)
    • مثال:
      • شماره حساب وارد شده توسط مشتری: ]1-118212-800[ نوع حساب: مشخص نشده.
      • شماره حساب بانک محاسبه شده: ]0000080000118212001[
    • برگشت:
      • نوزدهمین رقم سمت چپ «شبا» باید معادل صفر یا دو باشد
      • چهارده رقم سمت راست از «شبا» جدا می‌شود.
      • برای ارقام فوق:
        • اجزا حساب از سمت راست به صورت 3رقم-8 رقم -3رقم جدا می‌شوند.
        • برای هر یک از اجزای جدا شده فوق، صفرهای سمت چپ حذف می‌شوند.
        • اجزا با استفاده ازخط فاصله ترکیب می‌شوند.

 

  • بانک پاسارگاد:

 

  • توضیح کلی: قالب حساب‌ها به صورت: AAAA-BBB-CCCCCCCC-DDD است. اجزای A تا D با استفاده از خط فاصله از همدیگر جدا می‌شوند.
  • کنترل کلی حساب: اجزا حسابی که مشتری وارد نموده است، باید با خط فاصله از همدیگر جدا شده باشند. تعداد 3 خط فاصله باید در شماره حساب موجود باشد. در غیر این صورت شماره حساب معتبر نیست.
  • نگاشت:
    • تولید بخش الف: از سمت راست تا خط فاصله اول اعداد استخراج شوند. در صورتی که تعداد ارقام کمتر از 3 باشد، به سمت چپ اعداد موجود به تعدادی که مجموع ارقام به 3 برسد صفر اضافه شود.
    • تولید بخش ب:از سمت راست بین خط فاصله اول و دوم اعداد استخراج شوند، اگر تعداد ارقام از 8 کمتر بود، به سمت چپ اعداد موجود به تعدادی که مجموع ارقام به 8 برسد صفر اضافه شود.
    • تولید بخش پ: از سمت راست بین خط فاصله دوم و سوم اعداد استخراج شوند، اگر تعداد ارقام از 3 کمتر بود، به سمت چپ اعداد موجود به تعدادی که مجموع ارقام به 3 برسد صفر اضافه شود. اگر تعداد ارقام بیش از 3 بود، از سمت چپ این بخش سه رقم بریده شود.
    • تولید بخش ت: از سمت راست پس از خط فاصله سوم تا انتهای شماره حساب اعداد استخراج شوند، اگر تعداد ارقام از 4 کمتر بود، به سمت چپ اعداد موجود به تعدادی که مجموع ارقام به 4 برسد صفر اضافه شود.
    • «شماره حساب بانک» با ترکیب: ]الف+ب+پ+ت+صفر یا دو[ و بدون خط فاصله تولید شود. (براکت جزو شماره حساب نیست)
    • مثال:
      • شماره حساب وارد شده توسط مشتری: ]1-22118212-2110-800[ نوع حساب: مشخص نشده.
      • شماره حساب بانک محاسبه شده: ]0080021122118212001[
    • برگشت:
      • نوزدهمین رقم سمت چپ «شبا» باید معادل صفر یا دو باشد
      • 18 رقم سمت راست از «شبا» جدا می‌شود.
      • برای ارقام فوق:
        • اجزا حساب از سمت راست به صورت 3رقم-8 رقم -3رقم-4رقم جدا می‌شوند.
        • برای هر یک از اجزای جدا شده فوق، صفرهای سمت چپ حذف می‌شوند.
        • اجزا با استفاده ازخط فاصله ترکیب می‌شوند.

  

  • بانک تجارت:
    • نگاشت:
      • به ارقام شماره حساب وارد شده توسط مشتری آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام حاصل شده به 18 برسد.
      • به سمت چپ عدد تولید شده صفر یا دو اضافه می‌شود.
        • مثال:
          • شماره حساب وارد شده توسط مشتری: ] 1194406169 [نوع حساب: تسهیلات.
          • «شماره حساب بانک» تولید شده: ]2000000001194406169 [
        • برگشت:
          • نوزدهمین رقم «شبا» باید صفر یا دو باشد:
            • 18 رقم سمت راست از «شبا» جدا می‌شود.
          • تمامی صفرهای سمت چپ از عدد حاصل شده حذف می‌شود.

  • بانک‌های توسعه صادرات، صنعت و معدن، کارآفرین و کشاورزی:
    • نگاشت:
      • به ارقام شماره حساب وارد شده توسط مشتری آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام حاصل شده به 18 برسد.
      • به سمت چپ عدد تولید شده صفر یا دو اضافه می‌شود.
      • مثال:
        • شماره حساب وارد شده توسط مشتری: ] 2564585642001 [ نوع حساب: مشخص نشده.
        • «شماره حساب بانک» تولید شده: ]0000002564585642001 [
      • برگشت:
        • نوزدهمین رقم «شبا» باید معادل صفر یا دو باشد.
        • 18 رقم سمت راست از «شبا» جدا می‌شود.
        • تمامی صفرهای سمت چپ از عدد حاصل شده حذف می‌شود.
        • مثال:
          • شبا: IR27 0170 0000  0010  0324  2000  01
          • شماره حساب تولید شده: ]0100324200001 [

  • بانک رفاه:
    • نگاشت:
      • اگر شماره حساب وارد شده توسط مشتری دارای کد شعبه نبوده یا کد شعبه معادل صفر باشد:
        • به ارقام شماره حساب وارد شده توسط مشتری آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام حاصل شده به 18 برسد.
        • به سمت چپ عدد تولید شده صفر یا دو اضافه می‌شود.
        • مثال:
          • شماره حساب وارد شده توسط مشتری: ]21450025602[
          • «شماره حساب بانک» تولید شده: ]0000000021450025602[
        • اگر شماره حساب وارد شده توسط مشتری دارای کد شعبه باشد:
          • بخش الف: به سمت چپ شماره حساب آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام به 12 برسد.
          • بخش ب: به سمت چپ کد شعبه آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام به 6 برسد.
          • «شماره حساب بانک» به صورت (بخش الف)+(بخش ب)+(1 یا 3) تولید می‌شود.
        • برگشت:
          • اگر نوزدهمین رقم «شبا» صفر یا دو باشد:
            • 18 رقم سمت راست از «شبا» جدا می‌شود.
            • تمامی صفرهای سمت چپ از عدد حاصل شده حذف می‌شود.
          • اگر نوزدهمین رقم «شبا» یک یا سه باشد:
            • هیجده رقم سمت راست از «شبا» جدا می‌شود.
            • دوازده رقم سمت راست عدد به دست آمده مربوط به شماره حساب است. از سمت چپ این عدد تمامی صفرها حذف می‌شوند.
            • شش رقم سمت چپ عدد به دست آمده مربوط به کد شعبه است. از سمت چپ این عدد تمامی صفرها حذف می‌شوند.

  • بانک سپه:
    • نگاشت:
      • شماره حساب وارد شده توسط مشتری باید دارای کد شعبه باشد، در غیر این صورت شماره حساب معتبر نیست.
        • بخش الف: به سمت چپ شماره حساب آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام به 10 برسد.
        • بخش ب: به سمت چپ کد شعبه آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام به 8 برسد.
        • «شماره حساب بانک» به صورت (بخش الف)+(بخش ب)+(1 یا 3) تولید می‌شود.
        • مثال:
          • شماره حساب وارد شده توسط مشتری: 225465812 نوع حساب: اقساط تسهیلات.
          • کد شعبه وارد شده توسط مشتری: 1212
          • «شماره حساب بانک» تولید شده: ]3000012120225465812 [
        • برگشت:
          • نوزدهمین رقم «شبا» باید معادل یک یا سه باشد:
            • 18 رقم سمت راست از «شبا» جدا می‌شود.
            • 10 رقم سمت راست عدد به دست آمده مربوط به شماره حساب است. از سمت چپ این عدد تمامی صفرها حذف می‌شوند.
            • 8 رقم سمت چپ عدد به دست آمده مربوط به کد شعبه است. از سمت چپ این عدد تمامی صفرها حذف می‌شوند.
            • مثال:
              • 19 رقم سمت راست «شبا»: 1000051250567589630
              • کد شعبه: 5125
              • شماره حساب: 567589630

  • بانک صادرات:
    • نگاشت:
      • اگر شماره حساب وارد شده توسط مشتری دارای کد شعبه نبوده یا کد شعبه معادل صفر باشد:
        • به ارقام شماره حساب وارد شده توسط مشتری آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام حاصل شده به 18 برسد.
        • به سمت چپ عدد تولید شده صفر یا دو اضافه می‌شود.
        • مثال:
          • شماره حساب وارد شده توسط مشتری: ] 2564585642001 [نوع حساب: سپرده.
          • «شماره حساب بانک» تولید شده: ]0000002564585642001 [
        • اگر شماره حساب وارد شده توسط مشتری دارای کد شعبه باشد:
          • بخش الف: به سمت چپ شماره حساب آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام به 10 برسد.
          • بخش ب: به سمت چپ کد شعبه آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام به 8 برسد.
          • «شماره حساب بانک» به صورت (بخش الف)+(بخش ب)+(1 یا 3) تولید می‌شود.
          • مثال:
            • شماره حساب وارد شده توسط مشتری: 4158
            • کد شعبه وارد شده توسط مشتری: 1212
            • «شماره حساب بانک» تولید شده: ]1000012120000004158[
          • برگشت:
            • اگر نوزدهمین رقم «شبا» صفر یا دو باشد:
              • 18 رقم سمت راست از «شبا» جدا می‌شود.
              • تمامی صفرهای سمت چپ از عدد حاصل شده حذف می‌شود.
              • مثال:
                • شبا: IR27 0170 0000  0010  0324  2000  01
                • شماره حساب تولید شده: ]0100324200001 [
              • اگر نوزدهمین رقم «شبا» یک یا سه باشد:
                • 18 رقم سمت راست از «شبا» جدا می‌شود.
                • 10 رقم سمت راست عدد به دست آمده مربوط به شماره حساب است. از سمت چپ این عدد تمامی صفرها حذف می‌شوند.
                • 8 رقم سمت چپ عدد به دست آمده مربوط به کد شعبه است. از سمت چپ این عدد تمامی صفرها حذف می‌شوند.
                • مثال:
                  • 19 رقم سمت راست «شبا»: 1000021560000004589
                  • کد شعبه: 2156
                • شماره حساب: 4589

  • بانک مسکن:
    • نگاشت:
      • اگر شماره حساب وارد شده توسط مشتری دارای کد شعبه نبوده یا کد شعبه معادل صفر باشد:
        • به ارقام شماره حساب وارد شده توسط مشتری آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام حاصل شده به 18 برسد.
        • به سمت چپ عدد تولید شده صفر یا دو اضافه می‌شود.
        • مثال:
          • شماره حساب وارد شده توسط مشتری: ] 212241215262174231 [نوع حساب اقساط تسهیلات.
          • «شماره حساب بانک» تولید شده: ]2212241215262174231 [
        • اگر شماره حساب وارد شده توسط مشتری دارای کد شعبه باشد:
          • بخش الف: به سمت چپ شماره حساب آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام به 10 برسد.
          • بخش ب: به سمت چپ کد شعبه آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام به 8 برسد.
          • «شماره حساب بانک» به صورت (بخش الف)+(بخش ب)+(1 یا 3) تولید می‌شود.
        • برگشت:
          • اگر نوزدهمین رقم «شبا» صفر یا دو باشد:
            • 18 رقم سمت راست از «شبا» جدا می‌شود.
            • تمامی صفرهای سمت چپ از عدد حاصل شده حذف می‌شود.
          • اگر نوزدهمین رقم «شبا» یک یا سه باشد:
            • هیجده رقم سمت راست از «شبا» جدا می‌شود.
            • ده رقم سمت راست عدد به دست آمده مربوط به شماره حساب است. از سمت چپ این عدد تمامی صفرها حذف می‌شوند.
            • هشت رقم سمت چپ عدد به دست آمده مربوط به کد شعبه است. از سمت چپ این عدد تمامی صفرها حذف می‌شوند.

  • بانک ملت:
    • نگاشت:
      • اگر شماره حساب وارد شده توسط مشتری دارای کد شعبه نبوده یا کد شعبه معادل صفر باشد:
        • ممیز از شماره حساب وارد شده حذف می‌شود.
        • به ارقام شماره حساب وارد شده توسط مشتری آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام حاصل شده به 18 برسد.
        • به سمت چپ عدد تولید شده صفر یا دو اضافه می‌شود.
        • مثال:
          • شماره حساب وارد شده توسط مشتری: ] 22/2121418 [
          • «شماره حساب بانک» تولید شده: ]0000000000212141822 [
        • اگر شماره حساب وارد شده توسط مشتری دارای کد شعبه باشد:
          • بخش الف: به سمت چپ شماره حساب آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام به 13 برسد.
          • بخش ب: به سمت چپ کد شعبه آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام به 5 برسد.
          • «شماره حساب بانک» به صورت (بخش الف)+(بخش ب)+(1 یا 3) تولید می‌شود.
        • برگشت:
          • اگر نوزدهمین رقم «شبا» صفر یا دو باشد:
            • هیجده رقم سمت راست از «شبا» جدا می‌شود.
            • تمامی صفرهای سمت چپ از عدد حاصل شده حذف می‌شود.
            • به سمت چپ دو رقم سمت راست عدد به دست آمده، ممیز افزوده می‌شود.
            • مابقی اعداد به دست آمده به سمت چپ عدد به دست آمده افزوده می‌شود.
            • مثال:
              • شبا: IR93 0120 0000  0000  0312  1500  48
              • شماره حساب تولید شده: ]48/3121500 [
            • اگر نوزدهمین رقم «شبا» یک یا سه باشد:
              • هیجده رقم سمت راست از «شبا» جدا می‌شود.
              • سیزده رقم سمت راست عدد به دست آمده مربوط به شماره حساب است. از سمت چپ این عدد تمامی صفرها حذف می‌شوند.
              • پنج رقم سمت چپ عدد به دست آمده مربوط به کد شعبه است. از سمت چپ این عدد تمامی صفرها حذف می‌شوند.

  • بانک‌ ملی:
    • نگاشت:
      • اگر شماره حساب وارد شده توسط مشتری دارای کد شعبه نبوده یا کد شعبه معادل صفر باشد:
        • به ارقام شماره حساب وارد شده توسط مشتری آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام حاصل شده به 18 برسد.
        • به سمت چپ عدد تولید شده صفر یا دو اضافه می‌شود.
        • مثال:
          • شماره حساب وارد شده توسط مشتری: ] 2564585642001 [نوع حساب: سپرده.
          • «شماره حساب بانک» تولید شده: ]0000002564585642001 [
        • اگر شماره حساب وارد شده توسط مشتری دارای کد شعبه باشد:
          • بخش الف: به سمت چپ شماره حساب آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام به 10 برسد.
          • بخش ب: به سمت چپ کد شعبه آنقدر صفر اضافه می‌شود تا مجموع ارقام به 8 برسد.
          • «شماره حساب بانک» به صورت (بخش الف)+(بخش ب)+(1 یا 3) تولید می‌شود.
          • مثال:
            • شماره حساب وارد شده توسط مشتری: 4158 نوع حساب اقساط تسهیلات
            • کد شعبه وارد شده توسط مشتری: 1212
            • «شماره حساب بانک» تولید شده: ]3000012120000004158[
          • برگشت:
            • اگر نوزدهمین رقم «شبا» صفر یا دو باشد:
              • 18 رقم سمت راست از «شبا» جدا می‌شود.
              • تمامی صفرهای سمت چپ از عدد حاصل شده حذف می‌شود.
              • مثال:
                • شبا: IR27 0170 0000  0010  0324  2000  01
                • شماره حساب تولید شده: ]0100324200001 [
              • اگر نوزدهمین رقم «شبا» یک یا سه باشد:
                • 18 رقم سمت راست از «شبا» جدا می‌شود.
                • 10 رقم سمت راست عدد به دست آمده مربوط به شماره حساب است. از سمت چپ این عدد تمامی صفرها حذف می‌شوند.
                • 8 رقم سمت چپ عدد به دست آمده مربوط به کد شعبه است. از سمت چپ این عدد تمامی صفرها حذف می‌شوند.
                • مثال:
                  • 19 رقم سمت راست «شبا»: 1000021560000004589
                  • کد شعبه: 2156
                  • شماره حساب: 4589

پیوست 2:  مثالها

در این بخش چند مثال برای حالات مختلف آورده شده‌اند:

مثال یک: مشخصات حساب در جدول زیر آورده شده‌اند. . شناسه‌ی بانک از جدول مرتبط مذکور در بند (5-2-1) نیز استخراج شده و در ستون آخر درج شده‌ است.

ردیف عنوان مقدار شناسه
۱ نام بانک بانک ملی 017
۲ شماره حساب در بانک ۰۱۰۰۳۲۴۲۰۰۰۰۱

شبا برای مثال مقدار زیر را خواهد داشت:

IR27  0170  0000  0010  0324  2000  01

مثال دو: مشخصات حساب در جدول زیر آورده شده‌اند.  شناسه‌ی بانک از جدول مرتبط مذکور در بند (5-2-1) نیز استخراج شده در ستون آخر درج شده‌ است.

ردیف عنوان مقدار شناسه
۱ نام بانک بانک سامان 056
۲ شماره حساب در بانک ۸۱۰-۸۰۰-۲۵۹۸۷۵۶-۱

در این مثال فرض شده است که شماره حساب در بانک سامان از چپ به راست به چهار بخش ۳-۳-۸-۳  رقمی قابل تقسیم است.

با توجه به توضیحات داده شده، شبا به صورت زیر به دست می‌آید:

IR08  0560  0810  8000  2598  7560  01

مثال سه: مشخصات حساب در جدول زیر آورده شده‌اند.

ردیف عنوان مقدار شناسه
۱ نام بانک بانک ملت 012
۲ شماره حساب در بانک ۳۱۲۱۵0۰/۴۸

در این مثال فرض شده است که در شماره حسابهای بانک ملت، سمت چپ ممیز حداکثر ۷ رقم و سمت راست آن حداکثر 2 رقم می‌تواند باشد. با این فرض شبای متناظر به شکل زیر خواهد بود:

IR93  0120  0000  0000  0312  1500  48

مثال چهار: مشخصات حساب در جدول زیر آورده شده‌اند. شناسه‌ی بانک از جدول مرتبط مذکور در بند (5-2-1) نیز استخراج شده در ستون آخر درج شده‌ است.

ردیف عنوان مقدار شناسه
۱ نام بانک بانک مسکن 014
۲ شماره حساب در بانک ۸۰۰۵۶۹۸۷۰۱۵۵۸۰۸۹

با توجه به توضیحات داده شده، شبا به صورت زیر به دست می‌آید:

IR92  0140  0080  0569  8701  5580  89

* * *

مقالات

مقالات کاربردی

راهنمای بانکی